X
تبلیغات
ماگماتیسم و سنگ های اذرین

ماگماتیسم و سنگ های اذرین

ماگماتیسم و سنگ های اذرین

طبقه بندي سنگهاي آذرين

طبقه بندي سنگهاي آذرين

طبقه بندي سنگهاي آذرين طبقه بندي سنگهاي آذرين بر اساس در صد سيليس SiO2 موجود در سنگ است .بطوريكه براين اساس ماگما يا گدازه اي كه داراي سيليس بيشتري باشد , غليظ تر و گرانروتر ( مقاومت در برابر جاري شدن) خواهد بود . از طرف ديگر ميزان گاز و سيالات اين گدازه ها بيشتر خواهد بود اين خصوصيات باعث مي شود كه آتشفشانهاي داراي گدازه هاي سيليسي تر شدت انفجاري بيشتري داشته باشد.

سيليس در سنگهاي آذرين

مهمترين عوامل موثر در تركيب شيميايي ماگماها:

- تركيب شيميايي گوشته

- درجه ذوب گوشته, بدين معني كه بر اساس ميزان حرارت گوشته و فشار گوشته (عمق شروع به ذوب گوشته) كه قوياً به هم وابسته اند , باعث ميشود كه درصدي از گوشته كه ماده اي خمير مانند است شروع به ذوب كند.هر قدر فشار بيشتر ( عمق حجره ماگمايي) و حرارت كمتر باشد درجه ذوب (درصد ذوب يك واحد ماگما كمتر مي شود. هر قدر ميزان ذوب كمتر باشد ماگما از عناصر آلكالن (سديم و پتاسيم ) بيشتر و در نتيجه سيالات و گازها غني تر خواهد بود و هر قدر ميزان ذوب بيشتر باشد ماگما از عناصر آهن و منيزيم غني خواهد بود.

گوشته زمین

- تبلور تفريقي, بدين معني كه ماگماي موجود در حجره ماگمايي با گذشت زمان دچارتحول مي گردد. طي اين دگرگوني بيشتري خواهد بود و يا به اصطلاح اسيدي ميشود. بنابراين امكان توليد ماگمايي (و در نهايت گدازه) اسيدي از يك ماگماي بازيك ( كم سيليس ) در طي زمان وجود دارد.

تبلور تفريقي

- آلودگي پوسته اي , بدين معني كه ماگماي تشكيل شده در گوشته تا قاعده پوسته, از آنجا كه داراي چگالي كمتري نسبت به سنگهاي جامد اطراف خواهد بود, به سمت بالا حركت ميكند و در بخش هاي بالاتر پوسته نفوذ مي كند.گرماي اين ماگما آنقدر بالاست كه مي تواند بخشهايي از پوسته كه در تماس باآن است را ذوب و در نهايت هضم كند. تركيب ميانگين پوسته زمين سيليسي است , بنابراين هضم پوسته سيليسي در يك ماگماي معمولاً (بازيك) باعث تعيير تركيب شيميايي ماگماي اوليه و سيليسي شدن آن مي شود.

- اختلاط ماگمايي , به معني مخلوط شدن ماگماهايي باتركيب متفاوت در حجره ماگمايي می باشد.

سنگ حاصل از اختلاط ماگمایی

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم بهمن 1390ساعت 0:6  توسط فروزان سمیه گونا رویا شرمین  | 

ماگماتيسم وسنگ هاى آذرين

در گذشته اى نه چندان دور ،زمين شناسان بر اين باور بودند که آنچه در زير پوسته زمين پنهان است حالتى مذاب دارد. بعدها شواهد به دست آمده نشان داد که مواد مذاب فقط در بخش هايى از داخل زمين ديده مى شود که گرماى موجود،براى ذوب سنگها کافى است.اين مواد مذاب پس از تشکيل شدن ممکن است به سطح زمين برسند ،يا اينکه در درون زمين سرد شوند. در اين موارد، سنگ هاى آذرين بيرونى ودرونى حاصل مى آيند.




باتوليتها
بزرگترين وسيع ترين توده هاى آذرين عمقى اند، به طورى که حداقل وسعتى معادل يکصد کيلومتر مربع را در بر ميگيرند (مانند کوه الوند در همدان) .عمق باتوليت ها را به کمک يافته هاى ژئوفيزيکى بين 10 تا30 کيلومتر تخمين مى زنند.


تشکيل ماگما- در حالت کلى ،ماگما از ذوب سنگهاى پوسته ويا گوشته طى فرايند بسيار پيچيده به وجود مى آيد.علاوه بر افزايش دما که پيوندهاى يونى را در کانيها سست واز هم جدا مى کند وبه اصطلاح موجب ذوب سنگها مى شود ،عوامل ديگرى نيز در ذوب سنگها دخالت مى کنند که يکى فشار وديگرى حضور مواد فرار و به ويژه آب است.
افزايش فشار بر خلاف گرماباعث استحکام پيوندهاى شيميايى شده ودر نتيجه مانع ذوب سنگها ميشود و چون هر چه عمق زياد شود فشار هم افزايش پيدا مى کند ،براى ذوب سنگها در اعماق زياد ،دماى بيشترى نسبت به سطح زمين لازم است.


نوع کانيها

نوع کانيها سنگ هاى آذرين بستگى به ترکيب شيميايى اين سنگها دارد.کانيهايى که در يک سنگ آذرين فراوانتر باشند بر ظاهر سنگ اثر مى گذارند .چنانکه سنگهاى پرسيليس به علت وفور کوارتز وفلدسپات ،ظاهرى روشن داشته (سنگهاى اسيدى) وسنگهاى کم سيليس وبه اصطلاح بازيک (وخيلى بازيک) به علت وفور کانيهاى آهن ومنيزيم دار رنگ تيره تر از خود ظاهر مى سازند. به اين ترتيب،به اين ترتيب با توجه به رنگ سنگ (به شرط آنکه منظره تازه شکسته شده سنگ در نظر گرفته شود)مى توان تا اندازه اى به ترکيب سنگ پى برد .


بافت

بافت يک سنگ آذرين به اندازه، شکل وآرايش کانيهاى موجود در سنگ اشاره مى کند.نخستين چيزى که در سنگ مشاهده مى شود اندازه يا درشتى بلور است.به کمک بافت مى توان يک سنگ آذرين درونى از انواع بيرونى مشخص کرد. آيا مى توانيد چگونگى آن را ذکر کنيد؟
بطور کلى سنگ هاى آذرين را از روى بافت ،به انواع درشت بلور ،ريزوبلور شيشه اى (فاقد بلور)طبقه بندى مى کنند.هر قدر سرعت سرد شدن کندتر باشد ،تعداد مراکز تبلور کمتر بوده ويونها فرصت کافى براى مهاجرت به سوى مراکز تبلور را خواهند داشت .در نتيجه ،تعداد بلورها اندک ولى اندازه آن بزرگ مى شود. در عوض، اگر سرعت سرد شدن زياد باشد ،عکس حالت فوق اتفاق مى افتد، به طورى که سنگهاى فاقد بلور بوده وبه اصطلاح شيشه اى هستند يعنى چون به سرعت سرد مى شوند،لذا در آن ساختمان منطم بلورين وجود ندارد(مانند ابسيدين)


طبقه بندى

سنگهاى آذرين را مى توان براساس ملاک هاى زير طبقه بندى کرد:
- ترکيب شيميايى که به مقدار سيليس موجود در سنگ وابسته است
- نوع کانى هاى تشکيل دهنده سنگ
- بيرونى يا درونى بودن بافت سنگ

+ نوشته شده در  شنبه پانزدهم بهمن 1390ساعت 0:1  توسط فروزان سمیه گونا رویا شرمین  | 

ماگماتیسم و سنگ های آذرین

سنگهاي آذرين

مواد مذاب فقط در بخشهايي از داخل زمين ديده مي شوند که گرماي موجود، براي ذوب سنگها کافي است. اين مواد مذاب پس از تشکيل شدن، ممکن است که به سطح زمين برسند، يا اينکه در درون زمين سرد شوند. در اين موارد، سنگهاي آذرين بيروني و دروني تشکيل مي شوند. ساختهايي که پس از سرد شدن کاگما در درون پوسته زمين حاصل مي شوند، داراي شکلهاي مختلفي اند و بر اين اساس به آنها نامهاي مختلفي داده اند. به عنوان مثال :

باتوليتها:

بزرگترين و وسيع ترين توده هاي آذرين عمقي اند که بلورهاي آن دانه درشت هستند. گاهي بر اثر فرسايش لايه هاي رسوبي، باتوليت ها بر سطح زمين ظاهر مي شوند. ساختارهاي ديگري نيز از مواد آذرين تشکيل مي شوند که به صورت تزريق در بين سنگهاي مجاور هستند.



ذوب و تبلور

هنگامي که کاني ذوب مي شود، در نقطه ذوب فاصله يونها از هم زيادتر شده و شدت ارتعاشات بر نيروي پيوند شيميايي فائق مي آيد و در نتيجه نظم ساختمان بلور از بين مي رود، حجم ماده زيادتر مي شود و چگالي آن کمتر مي شود. در حالت تبلور عکس پديده ذوب رخ مي دهد.



تشکيل ماگما

در تشکيل ماگما، چند عامل دخالت دارند.

۱- اولين عامل دما است. افزايش دما باعث سست شدن پيوندهاي يوني کانيها مي شود و موجب ذوب سنگها مي شود.

۲-دومين عامل فشار است. افزايش فشار باعث محکم شدن پيوندهاي شيميايي مي شود، در نتيجه مانع از ذوب سنگها مي شود. هرچه عمق زياد شود، فشار افزايش مي يابد. براي ذوب سنگها در اعماق زياد، دماي بيشتري نسبت به سطح زمين لازم است.

۳-سومين عامل آب است. چون آب در همه سنگهاي پوسته زمين وجود دارد، لذا افزايش فشار بخار آب را بايد عاملي در ذوب سنگها به حساب آورد. در هنگام تشکيل ماگما کانيهايي که نقطه ذوب پايين تري دارند (زودگداز) زودتر از کانيهايي که نقطه ذوب بالاتري دارند (ديرگذاز) ذوب مي شوند.



نوع کانيها

نوع کانيهاي سنگهاي آذرين کاملاً بستگي به ترکيب شيميايي اين سنگها دارد. چنانکه سنگهاي پرسيليس به علت وفور کوارتز و فلدسپات، ظاهري روشن داشته و سنگهاي کم سيليس به علت وفور کانيهاي آهن و منيزيم دار رنگ تيره تر از خود ظاهر مي سازند. وقتي ماگماي داغ شروع به سرد شدن مي کند در دماهاي مختلف، کانيهايي با ترکيبهاي متفاوت مي توانند از مايع جدا شوند. يکي از پژوهشهاي بي سابقه در مورد تبلور ماگما توسط بوون ژئوفيزيکدان آمريکايي انجام شد.



بافت

بافت يک سنگ آذرين به اندازه، شکل و آرايش کانيهاي موجود در سنگ اشاره مي کند. سنگهاي آذرين را از روي بافت، به سه نوع درشت بلور، ريزبلور و شيشه اي طبقه بندي مي کنند. هرقدر سرعت سرد شدن، کندتر باشد، بلورها درشت تر مي شوند. در بافت شيشه اي به علت سريع سرد شدن، ساختمان منظم بلورين وجود ندارد. بافتي به نام پورفيري نيز وجود دارد که در آن بلورهاي درشت در زمينه اي فاقد بلور يا ريزبلور قرار دارند.

وجود بافت پورفيري حاکي از آن است که سنگ در دو مرحله سرد شده است. بافت حفره دار و اسفنجي نيز در سنگ پا و پوکه معدني ديده مي شود که به علت خروج گازها از گدازه در حال انجماد به وجود مي آيد.



طبقه بندي سنگهاي آذرين

سنگهاي آذرين را بر اساس ترکيب شيميايي، نوع کانيهاي تشکيل دهنده و بيروني و دروني بودن يا بافت سنگ، طبقه بندي مي کنند.



موارد استفاده سنگهاي آذرين

بعضي از سنگهاي آذرين به ويژه گرانيتها و گابروها پس از برش و صيقل دادن به عنوان سنگهاي تزئيني مصرف مي شوند.

از رگه هاي سيليس در شيشه سازي،

از رگه هاي فلدسپات در چيني سازي،

از پوکه معدني به عنوان عايق در ساختمانها و از سنگ پا براي ساييدن و پرداخت چوب استفاده مي شود.

بعضي از فلزات باارزش مثل طلا، نقره، مس، جيوه، پلاتين و غيره توسط سنگهاي آذرين فراهم مي شود.

از فرسايش و هوازدگي کانيهاي سنگهاي آذرين، خاک به وجود مي آيد که تکيه گاه و محل زيست و تغذيه موجودات زنده در سطح زمين است.

+ نوشته شده در  دوشنبه پانزدهم اسفند 1390ساعت 0:9  توسط فروزان سمیه گونا رویا شرمین  | 

در زمین‌شناسی به سنگ‌های حاصل از انجماد مواد مذاب را سنگ‌های آذَرین گویند. سنگ‌های آذرین به دو بخش سنگ‌های آذرین درونی و سنگ‌های آذرین بیرونی تقسیم می‌شوند. سنگهای آذرین بیرونی حاصل فرآیند آتشفشانی و بیرون ریختن مواد مذاب از دهانهٔ آتشفشان است اما سنگ‌های آذرین درونی حاصل فرآیند ماندن ماگما در آشیانه و سرد شدن آهستهٔ آن می‌باشد.

از انواع سنگ‌های آذرین درونی گرانیت و از سنگ‌های آذرین بیرونی بازالت از همه معروف‌تر هستند.

بطور كلي سنگ ها را به سه گروه اصلي تقسيم مي كنند. الف) سنگ هاي آذرين ب)سنگ هاي رسوبي ج) سنگهاي دگرگوني


الف) سنگ هاي آذرين: اين سنگ از سرد شدن مواد مذاب درون زمين بوجود مي آيند كه خود آن ها به دو دسته تقسيم مي شوند. 1- آذرين دروني:

اين سنگ ها بر اثر سرد شدن مواد مذاب در داخل زمين بوجود مي آيند مثل سنگ گرانيت – گابرو

ويژگي اين سنگ ها اين است كه داراي بلورهاي درشت مي باشند و بيش تر رنگ روشن دارند

2- آذرين بيروني: سنگ هاي هستند كه بر اثر سرد شدن مواد مذاب در خارج از زمين بوجود مي آيند چون اين مواد مذاب توسط آتشفشان از زمين خارج مي شوند به اين سنگ ها آتشفشاني نيز مي گويند. مثال: بازالت – زيوليت

- تفاوت سنگهای آذرین درونی و بیرونی را بنویسید

الف- کانیهای تشکیل دهنده سنگهای آذرین درونی تمام بلورین هستند در حالیکه در سنگهای آذرین بیرونی اکثر کانیها، غیر بلورین می باشند ( به علت سرعت انجماد بالا، فرصت ایجاد سیستم بلوری منظم برای کانیها فراهم نمی شود )

ج- کانیها در سنگهای آذرین درونی پس از تشکیل شان، یک آرایش متراکم و دانه ای از خود به نمایش می گذارند ( بافت دانه ای )

1ـ سه نوع سنگ اساسی چه هستند؟
سنگهای آذرین، رسوبی و دگرگون . سنگهای آذرین از ماگمای سرد شده بوجود می آیند. اگر ماگما در سطح سرد شود، سنگهایی مثل بازالت بوجود می آیندو اگر در درون زمین سرد شوند، سنگهای بوجود آمده گرانیت نامیده می شوند. سنگهای رسوبی از ذرات سایر سنگها بوجود می آیند. مثلاً ماسه سنگ از ماسه درست شده است. ماسه به نوبه ی خود عمدتا شامل کوارتز می باشد، یک نوع کانی که در گرانیت وجود دارد، مثال دیگر سنگهای آهکی هستندکه از صدف موجودات دریایی، بوجود می آیند. سنگهای دگرگون، سنگهایی هستند که در اثر فشار و حرارت، تغییر یافته اند. مثلاً حرارت زیاد، سنگ آهک را به مرمر تبدیل می کند.
2 ـ با ارزش ترین مواد معدنی کدامند؟سنگهای قیمتی مانند الماس، یاقوت، یاقوت کبود، زمرد با ارزش ترین مواد معدنی هستند، طلا و نقره نیز اگر چه جزء مواد معدنی محسوب می شوند اما در طبیعت آنها را بصورت عنصر می توان یافت.

9 ـ آیا زغال سنگ، یک نوع سنگ است؟خیر، سنگها ترکیبات معدنی و غیر زنده محسوب می شوند. اما زغال سنگ مانند نفت و گاز طبیعی، میلیونها سال پیش از بقایای موجودات زنده تشکیل شده است . برای همین آنها را «سوختهای فسیلی» می نامند.

سنگ یا خاک

از نقطه نظر زمین شناسی، سنگ به موادی از پوسته زمین اطلاق می‌شود که از یک یا چند کانی که با یکدیگر پیوند یافته‌اند، درست شده‌است.

طبقه‌بندی سنگ‌ها از نظر نحوهٔ تشکیل

سنگ‌ها از نظر نحوهٔ تشکیل به سه گروه زیر تقسیم می‌شوند:

[سنگ‌های رسوبی

بعضی از سنگ‌ها بر اثر ته نشین شدن مواد داخل آب به وجود می‌آیند. رودها مقدار زیادی مواد را با خود به دریاها و دریاچه‌ها می‌برند. این مواد به دلیل سنگینی به ته دریا می‌روند. روی هم قرار می‌گیرند و پس از سفت شدن سنگ‌هایی را به وجود می‌آورند که به آنها سنگ‌های رسوبی گفته می‌شود. سنگ‌های رسوبی لایه لایه‌اند که رنگ یا جنس هر لایه با لایه دیگر متفاوت است. سنگ‌های رسوبی در کوه‌های البرز و زاگرس به فراوانی یافت می‌شوند. ریگ، شن و سنگ‌های آهکی نمونه‌هایی از سنگ‌های رسوبی هستند.

[سنگ‌های آذرین

گروه دیگری از سنگ‌ها بر اثر سرد شدن مواد بسیار داغ به وجود آمده‌اند که قبلاً در زمین بوده‌اند. دمای اعماق زمین زیاد است و بعضی سنگ‌ها را ذوب می‌کند. این سنگ‌ها در زیر یا سطح زمین دوباره سرد می‌شوند و سنگ‌هایی را به وجود می‌آورند که به آنها آذرین می‌گویند. سنگ‌های کوه‌هایی مانند دماوند و الوند از نوع آذرین است. سنگ‌های آذرین از بلورهای ریز یا درشت تشکیل شده‌اند.

[سنگ‌های دگرگون شده

بعضی از سنگ‌های رسویی یا آذرین اگر مدت زیادی در اعماق زمین بمانند، باید فشار و گرمای زیادی را تحمل کنند. این سنگ‌ها مانند آجر پخته می‌شوند و شکل قبلی خود را از دست می‌دهند و به همین دلیل به آنها سنگ‌های دگرگون شده می‌گویند. (مانند سنگ مرمر)

[ استفاده

سنگ‌ها و کانی‌ها در ساختمان سازی، صنایع، پزشکی و غیره به کار می‌روند

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیستم بهمن 1390ساعت 0:2  توسط فروزان سمیه گونا رویا شرمین  | 

سنگ هاي آذرين
فرستادن به ایمیلچاپ

Sample image

سنگ هاي آذرين از انجماد مواد مذاب دروني زمين به وجود مي آيند .
مواد مذاب كه خود از ذوب سنگ هاي پوسته يا گوشته زمين به وجود مي آيند ، تركيب سيليكاتي دارند و ماگما ناميده مي شوند . تركيب شيميايي ماگما متنّوع است . بعضي سيليس زياد ( ماگماي اسيدي ) و بعضي سيليس كمتر و در عوض عناصر آهن ، منيزيم و كلسيم بيشتري دارند .
( ماگماي بازي ) .
دما ماگما بيش از 700 درجه سانتي گراد است در اين مذاب جوشان ، گازها ، قطعات بلور در حال رشد و قطعات سنگي كنده شده از سنگ

هاي درون زمين وجود دارد.
ماگمايي كه به سطح زمين رسيده باشد بيشتر گازهاي خود را از دست مي دهد ، در اين حال به آن گدازه مي گويند .
از انجماد گدازه در سطح زمين سنگ هاي آتش فشاني به وجود مي آيد ، ماگما ممكن است در اعماق زمين يا در شكستگي ها و يا در آشيانه هاي ماگمايي تدريجاً منجمد شود ؛ در اين حال به سطح زمين نمي رسد و سنگ آذرين دروني به وجود مي آيد .
علت اصلي اختلاف فوران هاي آتش فشاني نوع گدازه است . گدازه هاي بازيك گرانروي كمتري دارند و گازها به آساني خارج مي شوند . در انواع انفجاري مقدار سيليس ماگما زياد و گرانروي آن نيز بيشتر از نوع قبلي است .ثابت كرده اند كه هر قدر مقدار سيليس يك ماگما بيشتر باشد اتصال اتم ها براي تشكيل كاني ها ، با ايجاد بلورهاي درشت همراه است و همين امر موجب گرانروي بيشتر ماگما مي شود . در حالي كه در ماگماي بازيك شبكه مولكولي كاني ها كوچك تر و گرانروي كمتراست .
در ماگماي اسيدي ، گازها و بخار آب به آساني خارج نمي شوند و تجمع آنها موجب ازدياد فشار دروني و در نتيجه انفجار شديد مي شود . اين پديده در آتش فشان هاي اسيدي پديده شناخته شده اي به شمار مي آيد .
يك ماده مذاب ممكن است در اعماق و يا در نزديكي سطح زمين سرد شود . در اين حالت دو نوع سنگ به وجود مي آيد كه از نظر شيميايي و كاني شناسي شبيه به هم هستند ولي از نظر بافت با يكديگر متفاوت هستند . بنابراين هر سنگ آذرين دروني يك معادل بيروني خواهد داشت .
به اين ترتيب در جدول فوق ، با تركيب كاني شناسي و بافت هفت نوع سنگ آذرين آشنا شديم و دانستيم فراوان ترين سنگ هاي آذرين كدام هستند .سنگ هاي پرسپوليس به علت وفور كوارتز و فلدسپات ، ظاهري روشن دارند و سنگ هاي كم سيليس و به اصطلاح بازيك و ( خيلي بازيك ) به علت وفور كاني هاي آهن و منيزيم رنگ تيره تر از خود ظاهر مي سازند . به اين ترتيب با توجه به رنگ سنگ ( به شرط آنكه سطح تازه شكسته شده سنگ در نظر گرفته شود ) مي توان تا اندازه اي به تركيب سنگ پي برد.

+ نوشته شده در  سه شنبه هجدهم بهمن 1390ساعت 0:5  توسط فروزان سمیه گونا رویا شرمین  |